3 Điều Nên Biết Về Lớp Học Montessori

Lo lắng không biết trẻ có thể hoà nhập với lớp học được hay không luôn là tâm lý chung của phụ huynh đang có con bắt đầu đi học mẫu giáo. Trong khi đó, hầu hết trẻ khi mới lần đầu tiên làm quen với môi trường mới, với thầy cô bạn bè và rời xa vòng tay bố mẹ sẽ đều có những biểu hiện như: khóc đòi mẹ, chưa biết xếp hàng đúng chỗ, chưa biết cất gọn đồ chơi,…

Cùng tham khảo bài viết dưới đây để xem phương pháp Montessori tại các lớp học sẽ giúp trẻ nhanh chóng hoà nhập với môi trường mới và làm quen với bạn bè, thầy cô thế nào nhé!

1. Vì sao trẻ có tình trạng lệch lạc?

Theo Montessori, trẻ em có hai dòng năng lượng mà sự tương tác cân bằng của chúng là vô cùng quan trọng. Một là dòng năng lượng thể chất của cơ thể, đặc biệt là năng lượng cơ bắp dùng vào việc cử động tùy ý. Hai là dòng năng lượng tinh thần của trí tuệ và ý chí. Thực tế hai dòng năng lượng này hoạt động song song và không bao giờ tách biệt hoàn toàn ở cá thể đang phát triển bình thường, nó giống như tâm trí và thể xác trong cơ thể. Nếu trong quá trình phát triển bất kỳ sự rối loạn trong một trong hai dòng hoặc chúng phát triển xa rời nhau sẽ dẫn tới những lệch lạc nơi trẻ.

Những hình thái lệch lạc rất nhiều và dường như danh sách này ngày một dài ra khi xã hội ngày càng đối mặt với những “văn minh” xa rời thiên nhiên, xa rời nguồn cội phát triển tâm linh của con người.

Những lệch lạc truyền thống bao gồm: nói dối, nhút nhát, gây rối, tham ăn, các dạng sợ hãi khác nhau, nói lắp, rối loạn và suy yếu vận động, không vâng lời… Montessori đề cập thêm vào đây cả những hiện tượng mà nhiều người cho là bình thường như: tính chiếm hữu, sự phát triển quá độ của những thứ giả tạo (sống huyễn hoặc xa rời thực tế), có sự gắn kết quá mức với người khác. Ngày nay, có thêm nhiều chứng rối loạn hơn nữa như: ADHD: tăng động, giảm chú ý, SPD (sensory processing disorder): rối loạn giác quan, Dyslexia, Dysgraphia, Dyscalculia (chứng khó đọc, khó viết, khó làm toán), Speech sound disorder: chậm nói, Dyspraxia learning disorder: Chứng rối loạn vận động cầm nắm/ hoạt động tinh, Disruptice behavior disorder (DBD): chứng không hiểu ngôn ngữ, hành động của người khác…

Những nguyên nhân của tình trạng rối loạn này thường xuất phát từ chính những yếu tố trong đời sống hàng ngày của trẻ có thể dẫn tới sự rối loạn hoặc chia tách hai dòng năng lượng kể trên như: Khi trẻ có ý muốn hoạt động nhưng lại bị hạn chế; Khi người lớn áp đặt ý muốn của mình lên trẻ một cách không hợp lý gây ra những tổn thương và xu hướng chống đối; Khi trẻ em bị bỏ mặc với những công cụ của mình mà không biết nên làm thế nào, nên đi về đâu. Hiện nay trẻ em bị bỏ rơi với các phương tiện điện tử hoặc sử dụng quá mức cho một mục đích nào đó dẫn đến nhiều hậu quả không lường hết được. Thực phẩm và môi trường ngày một ô nhiễm là vấn đề thời đại gây tác hại không nhỏ cho sự phát triển của cơ thể loài người.

Kết quả hình ảnh cho trẻ học mẫu giáo
Trẻ khóc đòi mẹ, chưa theo thứ tự, chưa tập trung, làm đau những bạn khác hay nghịch ngợm, phá đồ,… đều là những biểu hiện lệch lạc thông thường.

Ở lớp, trẻ sẽ có các biểu hiện lệch lạc thông thường như: Trẻ chưa theo thứ tự, chưa tập trung, không làm việc gì, ngồi với gương mặt thẫn thờ ko hứng thú gì, làm phiền, làm đau những bạn khác, khóc đòi mẹ, không gọn gàng, làm tung tóe mọi vật ra xung quanh, không thể ngồi yên, không lắng nghe…

2. Sự bình thường hóa ở ngôi nhà trẻ thơ

Montessori nói rằng, chỉ có một cách chữa trị cho tất cả những hình thái lệch lạc này (không phải các hình thái lệch lạc bẩm sinh hay do tác động của bệnh lý về thể chất) – chỉ có duy nhất một và đó là sự bình thường hóa thông qua lao động. Điều dẫn Montessori đến kết luận này không phải được rút ra theo lối tam đoạn luận, không bắt đầu từ lý thuyết nào cả mà bắt đầu với trẻ em. Chính trẻ em ở tất cả các nước khác nhau trên thế giới, ở mọi nơi trên trái đất này đã chỉ ra cho bà điều đó. Với bà những trẻ bình thường hóa sẽ luôn xuất hiện những đặc điểm giống nhau, như một con người mới vừa hé lộ:

 (1) Tình yêu lao động. Lao động theo nghĩa này được hiểu là bất kể những hoạt động nào thu hút toàn bộ con ngời trẻ và có mục đích như thể vô thức hướng tới kiến tạo nhân cách. Chúng có khả năng lựa chọn công việc và làm việc một cách say mê, hứng thú.

(2) Tập trung một cách tự nhiên và sâu xa. Sự tập trung này thường trọn vẹn đến mức nó thường “tách biệt trẻ ra khỏi môi trường của chúng”. Sự bình thường hóa xuất phát từ sự tập trung vào lao động và thỏa mãn bản thân qua lao động.

(3) Khả năng tự kỷ luật/Kỷ luật nội tại: Chúng yêu trật tự biểu lộ trong một tình yêu môi trường mạnh mẽ. Trật tự này là trật tự từ bên trong trẻ, đi ra bên ngoài và soi rọi trật tự ở bên ngoài. Trẻ sẽ có tính kiên trì, bền bỉ, hay khả năng có thể hoàn tất những công việc chúng bắt đầu (perseverance). Sự kỷ luật này tốt đến mức lớp học có thể tự vận hành mà không cần tới giáo viên trong một khoảng thời gian dài. Khi đạt được kỷ luật nội tại này trẻ sẽ đạt được vâng lời ở cấp độ thứ 3. Sự kỷ luật này là một trong những thành qủa của sự tự do. Chúng ta có thể nói rằng kỷ luật và tự do không thể tách rời nhau, nó như hai mặt của một đồng xu.

(4) Tính xã hội và cá tính trong tập thể: trẻ bình thường hóa sẽ đợi cho tới khi đến lượt mình, trẻ sẽ tôn trọng hoạt động của người khác, có khả năng giao tiếp xã hội lịch sự và có lòng kiên trì, bao dung hơn. Chúng cũng có sự độc lập và óc sáng kiến riêng có. Ở trường Montessori do bà sáng lập và những trường khác ở mọi nơi trên thế giới, ban đầu đều đi từ sự hỗn loạn, sau đó dù thời gian ngắn hay dài những bức thư tới tấp được gửi đến với những sự kện bình thường hóa luôn như nhau. Lớp học với các em bị lệch lạc biến thành không khí trật tự, yên bình và hòa hợp. “Đứa trẻ có vẻ kỳ diệu do sự thông minh trước tuổi, đứa trẻ có tâm hồn phong phú, chọn làm việc có kỷ luật thay vì đi theo những cái phù phi trong đời sống” – Bí ẩn tuổi thơ, Maria Monessori, trang 265. “Nếu giáo viên làm tròn nghĩa vụ của mình, nếu giáo viên đối xử với các em vừa cứng rắn vừa tôn trọng, không mệt mỏi chỉ cho các em công việc làm, nếu giáo viên khích lệ hơn là ép buộc, để các em tùy ý đi loanh quanh, để các em không quấy nhiễu ai và nếu giáo viên để các em tự chọn lấy công việc của mình (trong những giới hạn) thì một ngày nào đó, một sự kiện vĩ đại sẽ diễn ra, sự kiện bình thường hóa.”Montessori cuộc đời và sự nghiệp, E.M Standing, trang 219.

Sự bình thường hoá thông qua lao động sẽ giúp trẻ cải thiện được tình trạng lệch lạc và hoà nhập với môi trường, bạn bè mới tốt hơn.

Bình thường hóa một trẻ kéo dài từ 1,5 – 2 tháng, trong thực tế nhiều trường ở Việt Nam theo quan sát của chúng tôi có thể kéo dài tới 3 tháng. Nếu tình trạng không bình thường hóa của trẻ kéo dài quá lâu, giáo viên cần xem xét lại những hiểu biết và ứng dụng phương pháp của mình trong lớp học. Một trẻ không bình thường hóa trong lớp quá lâu có thể dẫn tới quá trình đi ngược, kéo những trẻ đã bình thường hóa trở lại trạng thái lệch lạc.

3. Đón trẻ mới

Trẻ mới cần có thời gian để làm quen với môi trường và cảm thấy thực sự an toàn và thích thú với môi trường. Mỗi trẻ khác nhau nên có một cách tiếp cận riêng nhưng về nguyên tắc chung điều đầu tiên, người giáo viên cần tạo một mối quan hệ tốt đẹp hay “mối quan hệ mới” với trẻ, chuẩn bị môi trường sẵn sàng và phù hợp với trẻ cùng việc thiết kế những bài học đầu tiên. Tưởng tượng một trẻ mới vào lớp giống như chúng ta đang chào đón một thành viên mới vào gia đình, giáo viên sẽ bắt đầu bằng sự tôn trọng và lòng yêu mến chân thật nhất dành cho trẻ.

Kết quả hình ảnh cho trẻ học mẫu giáo
Bố mẹ nên tin tưởng giao cho cô, tạm biệt bé dứt khoát và không quay lại. Những sự liên lạc chặt chẽ giữa phụ huynh và giáo viên trong thời kỳ này là cần thiết để giúp trẻ đạt được sự cân bằng nhanh hơn.

Những thời gian làm quen chào hỏi khi bé tới lớp, giới thiệu không gian, giờ giấc lớp học, nguyên tắc lớp học, văn hóa lớp học, những phép lịch sự nhã nhặn luôn là những bài học đầu tiên. Trước khi đi học, phụ huynh cũng sẽ cần có buổi định hướng, cung cấp thông tin, chuẩn bị tinh thần cho con trước khi đi học, ngủ đủ, chọn đồ,… Buổi sáng bố mẹ gửi con đến, phải nói rõ với trẻ: bây giờ mẹ sẽ đi làm, con sẽ ở đây trong mấy giờ, sau đó mẹ sẽ đến đón con. Bố mẹ nên tin tưởng giao cho cô, tạm biệt bé dứt khoát và không quay lại. Những sự liên lạc chặt chẽ giữa phụ huynh và giáo viên trong thời kỳ này là cần thiết để giúp trẻ đạt được sự cân bằng nhanh hơn. Việc đón trẻ mới nên có kế hoạch và không nhận ồ ạt nhiều trẻ cùng lúc. Thời gian thường được khuyến nghị để tiếp nhận trẻ mới là 1 tuần/bé.

(Biên tập bởi Dayconkieunhat.com)

Trả lời