6 câu nói biến thất bại của trẻ thành bài học quý giá theo Montessori

Thất bại là điều không thể tránh khỏi, nhưng chúng ta có thể giúp trẻ vượt qua cảm giác xấu hổ và sợ hãi mỗi khi thất bại để đón nhận thách thức bằng 6 câu nói sau theo Montessori.

“Thất bại” có vẻ là một từ nặng nề, đem lại những cảm xúc mạnh mẽ, và với đối với nhiều người trong chúng ta, nó còn đem lại những ký ức về khoảng thời gian chúng ta nghĩ rằng mình không đủ tài giỏi. Mặc dù thất bại là điều không thể tránh khỏi, nhưng chúng ta có thể tránh cảm giác xấu hổ và sợ hãi thường đi cùng với thất bại.

Carol Dweck đã đưa ra lý thuyết về tư tưởng cầu tiến rằng cha mẹ có thể có ảnh hưởng trực tiếp đến việc con cái cảm thấy thế nào về sự thất bại, từ đó sẽ tác động đến quyết tâm khi đối mặt với thử thách và mong muốn thử những điều mới của trẻ.

Một người có lối tư tưởng cố hữu sẽ tin rằng khả năng của mình đã mặc định – rằng anh ta thông minh hay không, nhanh hay chậm, vui vẻ hay nhàm chán.

Ngược lại, một người có tư tưởng cầu tiến tin rằng khả năng của anh ta có thể cải thiện bằng nỗ lực của chính mình. Anh ta có thể trở nên thông minh hơn bằng cách nghiên cứu và đặt ra những câu hỏi, có thể chạy nhanh hơn qua việc tập luyện và thực hành.

Những người có tư tưởng cầu tiến ít sợ thất bại hơn vì họ không cho rằng thất bại là dấu hiệu của việc họ không đủ tài giỏi, mà đó chỉ là dấu hiệu cho thấy họ cần tiếp tục tập luyện nhiều hơn.

Kết quả hình ảnh cho khích lệ trẻ
Làm thế nào để nuôi dạy trẻ trở thành một người cầu tiến luôn tin rằng khả năng của mình có thể được cải thiện bằng nỗ lực và chăm chỉ?

Vậy làm thể nào để chúng ta có thể giúp con cái phát triển tư tưởng cầu tiến?

Dưới đây là sáu câu nói theo phương pháp Montessori mà bạn có thể áp dụng:

  • “Nan giải nhỉ, nhưng con có thể làm được.”

Người lớn thường nói với trẻ con “Dễ thôi mà, con có thể làm được” nhưng sẽ ra sao nếu đứa trẻ không thể làm được điều đó? Sau này, trẻ sẽ dễ nản lòng khi mà chỉ vừa gặp thất bại trong việc làm một điều gì đó “dễ dàng”. Và nếu trẻ có thành công đi nữa, trẻ sẽ cảm thấy không vui về điều đó vì trẻ chỉ hoàn thành một việc dễ dàng mà thôi.

Nhìn chung sẽ hiệu quả hơn nếu khuyến khích trẻ bằng cách thừa nhận rằng công việc đó có thể sẽ khó khăn. Bạn có thể nói “Đạp xe là một việc khó, nhưng bố/mẹ tin con có thể làm được điều đó”, thừa nhận sự nỗ lực của trẻ, trong khi vẫn tiếp tục khuyến khích trẻ tiếp tục cố gắng.

  • “Chỉ là con chưa làm được mà thôi.”

Trẻ thường chán nản và nói “Con không làm được đâu”. Hãy thử đáp lại trẻ “Chỉ là là con chưa làm được thôi. Con cần thêm thời gian để luyện tập nữa”. Thêm vào một từ đơn giản “chưa” sẽ thay đổi cách trẻ cố gắng. Không phải vì đứa trẻ không có khả năng, mà chỉ là trẻ chưa làm chủ được việc đó mà thôi.

  • “Con đã làm việc rất chăm chỉ.”

Cha mẹ thường khen con cái của mình rằng chúng thật thông minh, xinh đẹp và hoàn hảo. tuy nhiên, vấn đề của những lời khen tuy có ý tốt này lại là chỉ khen những đặc điểm cố định mà một đứa trẻ không thể kiểm soát được. Trẻ có thể bắt đầu cảm thấy lo lắng về việc sẽ làm cha mẹ thất vọng. Nếu trẻ bị điểm kém, điều đó có nghĩa là trẻ không thông minh sao?

Lần sau, khi con bạn đạt điểm cao, hãy thử khen ngợi nỗ lực của trẻ thay vì khen trẻ thông minh. Hãy thử nói “Con đã ôn tập hàng giờ đồng hồ và con đã đạt được điểm cao rồi!” thay vì nói “Con đã đạt được điểm tốt, con thật thông minh!”.  Cách này sẽ đặt sự quan tâm vào nỗ lực của trẻ, điều mà trẻ có thể kiểm soát được, và giúp trẻ nhận ra mối liên hệ giữa chăm chỉ và thành công.

Nếu sau đó trẻ bị điểm kém, trẻ sẽ biết rằng không phải bởi vì trẻ không thông minh, mà bởi vì trẻ cần cố gắng học thêm hoặc yêu cầu ai đó giúp đỡ.

  • “Con có nhớ hồi con không thể buộc giày không?”

Nhắc nhở trẻ về những điều trẻ đã học và làm được. Nếu trẻ đang chật vật với việc tập đọc và cảm thấy như sẽ không thể nào thành công, hãy dành một chút thời gian để nói về một việc mà trẻ cũng đã từng rất khó khăn để làm, nhưng giờ đây trẻ đã có thể làm một cách dễ dàng.

Nói về việc khi trẻ còn là một em bé và không thể ngẩng đầu lên được. Nói về việc buộc giày từng là việc rất khó khăn với trẻ năm ngoái, và bây giờ trẻ thậm chí trẻ chẳng cần bận tâm vì việc đó đã trở nên quá dễ dàng.

Việc ôn lại những kỉ niệm nho nhỏ như vậy sẽ nhắc nhở trẻ rằng luôn khó khăn khi bắt đầu làm điều đó mới, nhưng sẽ trở nên dễ dàng hơn khi trẻ nỗ lực và thực hành nhiều lần.

  • “Con có biết rằng não của con vẫn có thể phát triển không?”

Con bạn tiếp thu tất cả các tín hiệu tinh tế từ ngôn ngữ bạn sử dụng, nhưng không có lí do gì mà lại không nói chuyện trực tiếp với trẻ về việc con người học tập như thế nào.

Cân nhắc việc mua một quyển sách về não bộ và bàn luận về việc tập luyện thường xuyên sẽ giúp não bộ phát triển và xử lý nhanh hơn thông qua một quá trình gọi là myelin hoá. Hãy thực hiện một cách đơn giản, nhưng đừng né tránh yếu tố khoa học nếu như con bạn có hứng thú.

  • “Ôi, mẹ làm hỏng mất rồi.”

Cách chúng ta phản ứng với những thất bại của chính mình trước mặt con cái cũng tác động tới trẻ nhiều như cách chúng ta nói. Việc thừa nhận bạn đã mắc lỗi – và cho thấy rằng bạn vẫn ổn – lâu dần có thể bình thường hoá thất bại và thấm nhuần tư tưởng cầu tiến cho trẻ.

Bạn để quên gạo trong xoong và làm cháy cơm? Hãy nói “Ôi, mẹ bận quá và quên mất. Thôi không sao, mẹ sẽ làm mỳ ý để thay thế vậy. Lần sau mẹ sẽ đặt hẹn giờ.”

Nếu bạn tự mắng bản thân vì những lỗi lầm của mình, con bạn sẽ cho rằng gây rắc rối thực sự không tốt chút nào, bất kể việc bạn có nói với trẻ về lỗi lầm của chúng ra sao.

Có một vài đứa trẻ đã tự nhiên có cảm giác lo lắng và sợ thất bại hơn những đứa trẻ khác, nhưng tin tốt là có rất nhiều điều chúng ta có thể làm để giúp trẻ đón nhận những thách thức mới và thấy rằng “thất bại” chỉ là một bước trong quá trình học tập.

Christina Clemer

(Được dịch bởi Dạy Con Kiểu Nhật)

Trả lời