Làm Thế Nào Để Áp Dụng Triết Lý Montessori Cho Trẻ Sơ Sinh?

Có rất nhiều bậc cha mẹ khi con tới tuổi đi học mẫu giáo mới bắt đầu tìm hiểu về Montessori, trong khi thực tế có rất nhiều điều bạn có thể áp dụng cho con ngay từ khi con còn nhỏ. Montessori không chỉ là một phương pháp giáo dục hay hệ thống học thuật khô khan. Đó còn là triết lý và cách tiếp cận trẻ cụ thể, cho dù ở trường hay ở nhà.

Dưới đây là năm cách đơn giản (và không tốn chi phí nào) mà bạn có thể bắt đầu áp dụng Montessori với trẻ ngay từ lúc sinh ra. Và với những đứa trẻ lớn hơn, cũng đừng lo lắng, vì những nguyên tắc này cũng có thể áp dụng với chúng.

1. Cho trẻ tự do hoạt động

Từ khi sinh ra, chúng ta đã có thể cho trẻ cơ hội được vận động tự do trong môi trường của chúng.

Đối với một đứa trẻ sơ sinh, điều này đơn giản có nghĩa là cho trẻ nhiều thời gian hơn để trẻ không bị giữ hay bị hạn chế trong cũi, xe đẩy hoặc vật dụng nào khác.

Bạn có thể dành thời gian để ngồi cạnh con trong khi chúng nằm trên một tấm chăn mềm, trong nhà hoặc ngoài trời. Trẻ rõ ràng không thể di chuyển xung quanh môi trường của chúng tại thời điểm này, nhưng trẻ có thể thực hiện việc di chuyển tay, chân hoặc ngẩng đầu mà không bị hạn chế.

Đối với đứa trẻ lớn tuổi hơn, tự do di chuyển có thể bao gồm việc để mặc chúng xô đổ đồ khi từ từ dịch chuyển quanh phòng theo tốc độ của chúng, thay vì đặt chúng vào chiếc xích đu tập nhún và tập đi (jumper) hay cầm tay chúng dắt đi. 

Tự do di chuyển là cách tuyệt vời để phát triển vận động thô, và đồng thời xây dựng sự tự tin tuyệt vời cho trẻ. Điều này gửi tới cho trẻ thông điệp rõ ràng rằng trẻ có khả năng phát triển cơ bắp và khả năng trong khung thời gian riêng của chúng.

Một khía cạnh khác của tự do di chuyển là quần áo cần thoải mái để hỗ trợ khả năng di chuyển ngày càng phát triển của trẻ. Mặc quần áo bodysuit (áo liền quần) hoặc mặc một chiếc quần và áo rộng rãi để trẻ có thể di chuyển thoải mái nhất. Không quấn chăn cho trẻ hoặc không đi tất, giày cũng là cách để giúp trẻ học cách sử dụng cơ bắp của mình.

2. Giao tiếp một cách tôn trọng với trẻ

Giao tiếp tôn trọng là một trong những đặc trưng của Montessori đối với trẻ ở mọi độ tuổi, và điều này chắc chắn có thể bắt đầu ngay từ khi trẻ sinh ra. Điều này thoạt nghe có vẻ ngớ ngẩn, nhưng hay thử nói chuyện với chúng mỗi khi bạn bế con dậy. Hãy cho trẻ biết khi nào đến giờ ăn hoặc thời gian nào thì thay tã. Dần dần bạn sẽ làm những điều này một cách tự nhiên hơn.

Bạn có thể thử xin phép trẻ “Mẹ có thể bế con dậy để thay tã cho con bây giờ được không?”

Tất nhiên lúc đó trẻ không thể đáp lại thành lời, nhưng trẻ sẽ nhận ra bằng tông giọng của bạn khi bạn hỏi trẻ một cách thường xuyên, trẻ có thể bắt đầu phản ứng lại theo những cách khác nhau, chẳng hạn như với lấy bạn hoặc mỉm cười.

Chúng ta cũng có thể thể hiện sự tôn trọng qua giao tiếp bằng việc luôn sử dụng ngôn ngữ thực tế, chính xác. Ví dụ, thay vì nói với trẻ rằng đó là bức tranh “cún con” (theo cách gọi dễ thương) thì hãy thử nói với trẻ đó là bức tranh “chó con”, hoặc thậm chí có thể kể tên hoặc chủng loại của loài đó nếu bạn biết.

Cách giao tiếp này tạo nên một nền tảng tuyệt vời cho mối quan hệ tôn trọng lẫn nhau, và cũng cho con bạn tiếp cận với vốn từ vựng phong phú ngay từ đầu. 

3. Xem việc chăm sóc như sự gắn kết

Các nhiệm vụ chăm sóc trẻ như cho ăn hoặc thay tã, dường như là vô tận và có thể thực sự gây mệt mỏi, đặc biệt trong vài tháng đầu tiên. Trong Montessori, chúng ta nên cố gắng xem các hoạt động này là thời gian để gắn kết và kết nối với trẻ, là thời gian dành cho trẻ sự chú ý tuyệt đối.

Trong một lớp học có nhiều em bé, hoặc một ngôi nhà có anh chị lớn xung quanh, đây có thể là khoảng thời gian đặc biệt quan trọng để dành một vài phút riêng tư với em bé mà bạn đang chăm sóc. Có lẽ sẽ hấp dẫn hơn khi lướt qua các trang mạng xã hội, truyền thông trong lúc cho con bú hoặc nhanh chóng thay tã để đến làm những điều khác thú vị hơn, nhưng khoảng thời gian này thực sự là cơ hội để thảnh thơi, giao tiếp bằng mắt với trẻ hoặc chỉ đơn giản là ở bên chúng.

Vệ sinh vùng kín cho bé 3
Các nhiệm vụ chăm sóc trẻ như cho ăn hoặc thay tã, dường như là vô tận và có thể thực sự gây mệt mỏi, đặc biệt trong vài tháng đầu tiên. Trong Montessori, chúng ta nên cố gắng xem các hoạt động này là thời gian để gắn kết và kết nối với trẻ.

Montessori cũng xem các hoạt động này như là việc hợp tác. Chúng ta cần luôn luôn cố gắng làm những việc này “với” trẻ, thay vì làm “cho” trẻ.

Đối với trẻ nhỏ, hợp tác có thể chỉ là nói chuyện với trẻ về việc bạn đang làm gì, hoặc làm theo sự dẫn dắt của trẻ khi trẻ muốn ăn và ngủ.

Đối với đứa trẻ lớn hơn, bạn có thể để trẻ hợp tác nhiều hơn bằng việc yêu cầu trẻ bò tới khu vực thay tã hoặc mang tã tới để thay, hoặc cho trẻ hai cái áo hoặc hai món đồ ăn để trẻ lựa chọn.

Việc thay đổi này không chỉ khiến những hoạt động chăm sóc trẻ trở nên thú vị hơn đối với cha mẹ, mà còn đảm bảo với trẻ rằng cha mẹ chúng luôn có mặt. Điều này làm cho trẻ cảm thấy được chăm sóc nhiều hơn, và không bao giờ bị coi là gánh nặng.

4. Dành thời gian cho trẻ tự lập

Làm thế nào để trẻ có thể tự lập? Trẻ phụ thuộc vào chúng ta rất nhiều – hơi ấm, nuôi dưỡng, an toàn, tình yêu, nhưng chúng ta có thể giúp trẻ sơ sinh phát triển sự độc lập ngay từ khi mới sinh ra.

Chúng ta có thể tìm kiếm những khoảng thời gian em bé đang bình tĩnh và tỉnh táo để trẻ “chơi” hoặc nằm trên chăn mà không cần bế.

Chúng ta có thể cho trẻ thời gian để nhìn quanh phòng và khám phá trực quan thế giới mới của chúng mà không cần tương tác hay làm trẻ mất tập trung.

Trước tiên, chúng ta có thể phản ứng với việc trẻ quấy quấy khóc (một chút) bằng việc nói chuyện với trẻ, bằng cách chạm nhẹ vào trẻ hoặc nắm tay trẻ, thay vì ngay lập tức ấp chúng vào vòng tay mình. Đôi khi tất cả những gì trẻ cần là một chút trấn an rằng chúng ta vẫn đang ở đó.

Mỗi đứa trẻ đều khác biệt và khả năng chịu đựng của chúng đều không ai giống ai. Một số em bé có thể tự nằm một mình một lúc khá lâu, trong khi những đứa trẻ khác dường như muốn được bế liên tục. Hãy theo sự dẫn dắt của trẻ, nhưng cũng hãy tìm kiếm những cơ hội nhỏ đến giúp trẻ tăng khả năng độc lập ngay từ khi còn nhỏ.

5. Thực hành quan sát

Quan sát là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất trong Montessori ở mọi lứa tuổi.

Mỗi đứa trẻ đang trên con đường phát triển của riêng mình và cách duy nhất chúng ta có thể thực sự biết là trẻ cần gì, những trải nghiệm nào mà trẻ đã sẵn sàng, đó là thông qua sự quan sát một cách cẩn thận.

Đương nhiên, bạn dành cả đống thời gian ngắm nhìn em bé mới sinh của mình. Nhưng quan sát thì cần khác biệt trong suy nghĩ một chút, đó là bạn cần theo dõi một cách có chủ ý, để xem xem kỹ năng mới nào mà trẻ có thể làm được, những phần nào của căn phòng là phần trẻ nhìn chằm chằm với sự thích thú và say mê.

Hình ảnh có liên quan
Quan sát là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất Montessori ở mọi lứa tuổi, để xem kỹ năng mới nào mà trẻ có thể làm được, hoặc món đồ chơi nào tốt hơn ở mỗi giai đoạn.

Kiểu quan sát này cũng sẽ giúp bạn biết nên cho trẻ chơi món đồ chơi nào tốt hơn ở mỗi giai đoạn phát triển. Và cũng giúp bạn hiểu trẻ một cách sâu sắc hơn.

Montessori tưởng như là rất phức tạp và kì bí, nhưng rất nhiều điều trong đó lại hết sức đơn giản. Montessori đề cao việc chúng ta quan sát và tương tác với trẻ thế nào hơn là vấn đề bằng cấp hay học liệu đẹp mắt.

Cho dù bạn đang dự định gửi con đến ngôi trường nào, thì việc bổ sung những nguyên tắc này tại nhà ngay từ đầu có thể hỗ trợ bạn trên hành trình làm cha mẹ rất nhiều.

Christina Clemer

(Được dịch bởi Dạy Con Kiểu Nhật)

Trả lời